Verstand van bouwrechtzaken Nº6

Graafwerkzaamheden

Bouwen en graafwerkzaamheden zijn vaak onlosmakelijk met elkaar verbonden. In Nederland ligt ruim 1,7 miljoen kilometer aan kabels en leidingen onder de grond. Het gaat om leidingen voor water, gas en olie. Het risico dat bij graafwerkzaamheden een kabel of leiding wordt geraakt, is dan ook aanzienlijk en de gevolgen zijn vaak groot. Er is daarom veel regelgeving op dit gebied en de nodige rechtspraak over de aansprakelijkheid voor schade aan kabels en leidingen bij graafwerkzaamheden.

Aansprakelijkheid

Schade aan kabels en leidingen door graafwerkzaamheden is in beginsel voor risico van de grondroerder. Een grondroerder is degene onder wiens verantwoordelijkheid of leiding graafwerkzaamheden worden verricht. Of en in hoeverre een grondroerder aansprakelijk is voor graafschade aan een kabel en gevolgschade, hangt ervan af of de grondroerder in de gegeven omstandigheden heeft gehandeld met de zorgvuldigheid die van hem mocht worden verwacht.

Richtlijn zorgvuldig graafproces

Of een grondroerder zorgvuldig heeft gehandeld, dient onder meer te worden beantwoord aan de hand van de ‘Richtlijn zorgvuldig graafproces’. Alle grondroerders zijn in beginsel gebonden aan deze Richtlijn. Zij moeten het graafproces vormgeven conform het bepaalde in de Richtlijn. Doen de grondroerder dat niet en veroorzaakt hij graafschade, dan is in beginsel sprake van onzorgvuldig handelen.

Deze Richtlijn is in de plaats gekomen van de normen die in de rechtspraak ontwikkeld zijn. Deze normen waren, in het kort:

  • De grondroerder moet voorafgaand aan de graafwerkzaamheden een graafmelding doen (voorheen de KLIC-melding).
  • De grondroerder mag enkel afgaan op informatie die van de beheerder zelf afkomstig is.
  • De grondroerder dient beschikbare informatie over de aanwezige kabels en leidingen ook daadwerkelijk te gebruiken en eventueel nader onderzoek te doen.
  • De grondroerder moet rekening houden met het feit van algemene bekendheid dat leidingen naar verloop van tijd niet meer op dezelfde plaats (hoeven te) liggen als waar zij ooit zijn aangelegd en op de door een beheerder verstrekte tekeningen staan ingetekend.
  • De grondroerder hoeft in beginsel geen kabels en leidingen te lokaliseren die niet op tekening staan of die volgens de verstrekte tekeningen meer dan één meter buiten het graafgebied liggen.
  • Onder omstandigheden (bij onbebouwde grond) kan het redelijk zijn dat door een grondroerder de te lokaliseren kabel of leiding geheel wordt blootgelegd.

In het arrest van 25 mei 208 (ECLI:NL:HR:2018:772) heeft de Hoge Raad bepaald dat bovenstaande specifieke normen in beginsel vervangen zijn door de normen uit de Richtlijn. Dat betekent echter niet dat ineens geheel andere normen zijn gaan gelden. In de Richtlijn komen (veel van de) bovenstaande normen terug, en worden zij geconcretiseerd tot concrete stappen voor de uitvoering van het graafproces. De bestaande jurisprudentie blijft bovendien relevant voor gevallen waarin de Richtlijn niet voorziet.

Vertrouwen op door de beheerder verstrekte informatie

Een grondroerder moet de op de graaflocatie lopende kabels en leidingen dus voor aanvang van de graafwerkzaamheden identificeren en lokaliseren. Of de grondroerder daarbij mag vertrouwen op de door de beheerder verstrekte liggingsgegevens, komt aan op de omstandigheden van het geval, in het licht van hetgeen de Richtlijn over de onderzoeksplicht van de grondroerder bepaalt, aldus de Hoge Raad in het voormelde arrest. Als relevante omstandigheden noemt de Hoge Raad onder meer de tijdsduur dat de kabel reeds ter plaatse ligt en de omstandigheid dat er na het leggen van de kabel ter plaatse grondroerende werkzaamheden hebben plaatsgevonden. Op de beheerder blijft echter wel de verplichting rusten om zo nauwkeurig als redelijkerwijs van hem kan worden verlangd informatie over de ligging van het net te verstrekken, en dat een schending van deze verplichting kan leiden tot eigen schuld van de beheerder.

Meer weten?

Wilt u weten hoe de aansprakelijkheid voor schade aan kabels en leidingen bij graafwerkzaamheden, neemt u dan contact op met een van onze bouwrechtsspecialisten.

Dit is de zesde publicatie in de reeks ‘Verstand van bouwrechtzaken’. Eerdere publicaties gingen over de prijs van het werk, de oplevering, verborgen gebreken, meerwerk en de omgevingsvergunning. Met regelmaat publiceren wij nieuwe artikelen op het rechtsgebied bouwrecht op social media.

Reageren is niet mogelijk.