Verstand van Bouwrechtzaken N°18 – De aansprakelijkheid van de architect – deel II

In deel I van deze blog kwam de aansprakelijkheidsbeperking van de (het zogenaamde ‘exoneratiebeding’) van de architect aan de orde.

Zo vermeldt de veel door architecten gebruikte algemene voorwaarden (De Nieuwe Regeling (DNR)), de volgende aansprakelijkheidsbeperking:

“De door de adviseur te vergoeden schade is naar keuze van partijen per schadevergoeding opdracht beperkt tot een bedrag gelijk aan de advieskosten met een maximum van € 1.000.000 of tot een bedrag gelijk aan driemaal de advieskosten met een maximum van € 2.500.000.”

Zeker wanneer het gaat om een opdracht met relatief lage advieskosten in verhouding tot de schade die het gevolg kan zijn van foute advisering, kan dit beding een forse drempel zijn voor de opdrachtgever om de architect aan te spreken.

Ingeval de opdrachtgever een consument is, is deze aansprakelijkheidsbeperking iets minder verstrekkend. De DNR bepaalt dat genoemde beperkingen bij een consument niet lager kunnen zijn dan € 75.000.

Exoneratiebeding houdbaar?

In de uitspraak van de rechtbank Rotterdam, genoemd in deel I van deze blog, slaagde het beroep van de opdrachtgevers op vernietiging van het exoneratiebeding. Het ging om een consument-opdrachtgever. Het begrip ‘consument’ is een objectief begrip. Er moet, aan de hand van alle omstandigheden van het geval, worden vastgesteld met welk doel de overeenkomst is aangegaan, wat met name moet worden afgeleid uit de aard van het goed of de dienst waarop de betrokken overeenkomst betrekking heeft.[1]

Het exoneratiebeding in de overeenkomst met de architect wordt door de rechtbank vernietigd op grond van de zogenoemde ‘grijze lijst’. Hierin is onder meer bepaald dat een beding die de gebruikers geheel of ten dele bevrijdt van een wettelijke verplichting tot schadevergoeding, wordt vermoed onredelijk bezwarend te zijn.

Maar ook indien de opdrachtgevers niet aangemerkt zouden worden als consument, dan acht de rechtbank het exoneratiebeding onredelijk bezwarend. Weliswaar niet op basis van specifieke consumentenbeschermende bepalingen (de zwarte en de grijze lijst), maar op basis van de open norm, dat een beding in de algemene voorwaarden vernietigbaar is als dit onredelijk bezwarend is. De hoedanigheid van consument is daarvoor geen voorwaarde.

De positie van de opdrachtgevers was, in dit geval, voldoende vergelijkbaar met die van consument en een exoneratiebeding wordt tegenover consumenten vermoed onredelijk bezwarend te zijn. De architect had niet aangevoerd dat het voor hem onmogelijk is om zich tegen acceptabele voorwaarden te verzekeren tegen aansprakelijkheid. In het oordeel weegt de rechtbank ook de aard van de normschending en de aard van de schade mee.

Slotsom

Denkbaar is dat het handelen van de architect leidt tot schade bij de opdrachtgever. Architecten hebben echter veelal een vergaande aansprakelijkheidsbeperking (exoneratie) in de voorwaarden waaronder de opdracht gesloten wordt. Niet alle exoneraties zijn per definitie onredelijk, ook niet in relatie tot een consument. Dit neemt niet weg dat een architect in voorkomend geval aansprakelijk kan zijn.

Wilt u meer weten over de do’s en don’t in het bouwrecht, neemt u dan contact op met een van onze specialisten op het gebied van het vastgoedrecht. Met regelmaat publiceren wij nieuwe artikelen over vastgoedrecht op social media. Volg ons en blijf op de hoogte!


[1] HvJ EU 3 september 2015, ECLI:EU:C:2015:538

Reageren is niet mogelijk.