Verstand van Bouwrechtzaken N°18 – bouwgeschil: naar de rechter of naar de arbiter?

Er is al uitvoerig over gesproken, vaak met adviseurs van beide zijden. Maar er kan onderling geen oplossing worden bereikt. Er is een bouwgeschil.

Zou zo’n zaak met allerlei bouwtechnische aspecten en specifieke regelgeving zoals Titel 12 boek 7 Burgerlijk Wetboek over de ‘Aanneming van werk’ en de Uniforme Administratieve Voorwaarden (UAV) of de Nieuwe Regeling (DNR) het beste beslist kunnen worden door de burgerlijke rechter of door een arbiter van de Raad van Arbitrage in Bouwgeschillen (RvA)?  Een korte beschouwing. 

Toegang tot de rechter

Volgens onze Grondwet (artikel 17) moet men in beginsel altijd naar de rechter kunnen stappen. Dat de ‘gewone’ rechter geschillen beslecht is dus het uitgangspunt. Als men dat gedwongen anders wil zien, zoals bij arbitrage, dan moet daarvoor een uitdrukkelijke keuze worden gemaakt. En dat kan natuurlijk in een overeenkomst en/of in de daarbij behorende algemene voorwaarden (overigens met enige beperking voor consumenten).

Bouwgeschil

Opdrachtgevers en zeker particulieren zullen eerder geneigd zijn om naar de ‘gewone’ rechter te (willen) stappen bij een geschil. Dat heeft ongetwijfeld te maken met de onbekendheid van de expertise van de RvA, maar ook met de kosten van een proces.

Toch zou arbitrage door de RvA voor de inhoudelijk kant van de zaak ernstig overwogen moeten worden. De toepassing van het bouwrecht vraagt namelijk toch behoorlijk specialistische kennis. Kennis en ervaring met de bouwtechnische aspecten zoals bouwkundige keuzes die voor een werk zijn gemaakt, constructies, installaties, de bodemconditie en kennis van het bouwproces zijn van groot belang bij de beoordeling van een geschil. En dat nog los van de specifieke regelgeving die moet worden toegepast welke regelgeving juist specifiek is toegesneden op het bouwproces.

De gewone rechter

De rechters zijn weliswaar juridisch geschoold maar beschikken niet over de inhoudelijke expertise op genoemde gebieden. Natuurlijk behoeft dat geen beletsel te zijn om een zaak te beslechten -dat doet de rechter immers op vele andere terreinen ook- maar omdat alle inhoudelijke kennis moet worden ‘ingeleend’ van externe deskundige(n) zou de aanvankelijke afweging om vanwege de kosten te kiezen voor de gewone rechter wel eens een stuk duurder kunnen uitpakken. De benoeming van een deskundige werkt bovendien vertragend in het proces.

Wellicht zou de kennisachterstand van de rechter kunnen worden opgelost met een ‘bouwkamer’ bij de rechtbanken of het toevoegen van een speciaal geschoolde leek of rechter aan de rechtbank maar dat is vooralsnog toekomstmuziek.

De Raad van Arbitrage

Met specialistische rechters zou de rechtbank meer op de RvA gaan lijken maar mijn v verwachting is dat de rechter zelfs dan niet bieden wat de RvA wel kan.

Meestal stelt de RvA drie arbiters aan van wie twee experts op het gebied van de voor het geschil benodigde technische kennis en een jurist (meestal zelf ook rechter) als voorzitter. Daarnaast zit dan ook nog een jurist als secretaris.

In die samenstelling is de RvA voorzien van alle benodigde inhoudelijke én juridische kennis. Daar komt dan nog een praktisch aspect bij: de RvA staat niet onder dezelfde (tijds-)druk als de rechtbanken en heeft alle tijd voor de behandeling van een geschil vaak met een bezichtiging ter plaatse. En dat komt een goed begrip van het geschil en de toedracht ten goede natuurlijk.

Dat heeft wel een prijskaartje en daarom blijven de kosten die met dat alles gemoeid zijn, zeker in zaken met een geringer financieel belang, wel een punt.

Wat te doen?

De beslechting van bouwgeschillen vraagt specialisatie. De rechter beschikt daar over het algemeen maar zeer beperkt over. De RvA biedt daarentegen het beste van twee werelden: bouwtechnische kennis en ervaring plus de benodigde juridische kennis.

Het advies aan degene die de keuze moeten maken bij het sluiten van een overeenkomst of na het ontstaan van een bouwgeschil: overweeg zorgvuldig wat de zaak nodig heeft. De RvA is in de regel beter geoutilleerd maar ook duurder, maar reken u zeker niet altijd rijk bij de gewone rechter. Komt u er zelf niet goed uit of heeft u behoefte aan een advies? Dan staan onze bouwrechtspecialisten uiteraard voor u klaar!

Reageren is niet mogelijk.