Verstand van Bouwrechtzaken N°16 – vergunningsvrij bouwen – deel I

Bouwen zonder vergunning, mag dat? En hoe weet je dan of het bouwwerk aan de (bouw)regels voldoet? 

Omdat 1 januari 2021 zowel de Omgevingswet als de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen in werking zullen treden, zal ik deze twee vragen beantwoorden aan de hand van de geldende en komende regelgeving. 

Geldende regelgeving 

Uitgangspunt is dat een omgevingsvergunning is vereist voor het bouwen van een bouwwerk. Dit volgt uit de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (‘Wabo’). Hierin is tevens bepaald dat een omgevingsvergunning nodig is voor gebruik in strijd met het bestemmingsplan. Dit geldt in beginsel voor alle bouwwerken, dus ook bouwwerken die geen gebouw zijn. 

Het bevoegd gezag toetst de omgevingsvergunning bouwen aan het Bestemmingsplan, het Bouwbesluit 2012, de Bouwverordening en – indien van toepassing – de redelijke eisen van welstand. De bouwtechnische voorschriften waaraan het bouwwerk moet voldoen staan vooral in het Bouwbesluit 2012. 

Of het bouwen en gebruik van een bouwwerk vergunningsvrij is, staat nu in bijlage II bij het Besluit Omgevingsrecht (Bor). Artikel 2 Bor vermeldt de categorieën gevallen waarbij geen omgevingsvergunning voor bouwen én geen omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan vereist is. Artikel 3 Bor vermeldt de gevallen dat alleen geen omgevingsvergunning voor de bouwactiviteit vereist is (maar wel voor afwijking van het bestemmingsplan). Er zijn echter wel uitzonderingen waarbij toch een omgevingsvergunning vereist is. Deze uitzonderingen staan in artikel 4a tot en met 7 Bor. 

Komende regelgeving 

Onder de Omgevingswet wordt vanaf 1 januari 2021 een ‘knip’ gemaakt in de omgevingsvergunning voor de omgevingsplanactiviteit en de omgevingsvergunning voor de (technische) bouwactiviteit. 

De omgevingsvergunning voor de omgevingsplanactiviteit wordt door het bevoegd gezag (veelal B&W van de gemeente) getoetst aan het omgevingsplan, de opvolger van het bestemmingsplan. De activiteit bouwen van een bouwwerk is in beginsel altijd vergunningplichtig, tenzij het gaat om bij algemene maatregel van bestuur aangewezen gevallen. Deze algemene maatregel van bestuur is het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Daarnaast is er een zogeheten ‘bruidsschat’ met vergunningsvrije gevallen die de gemeenteraad van een gemeente later in het omgevingsplan kan aanpassen. Hierop zal ok nader ingaan in deel 2 van deze Blog. 

De omgevingsvergunning voor de (technische) bouwactiviteit getoetst aan de bouwtechnische voorschriften uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), een van de vier Besluiten waarin de regels staat voor het praktisch uitvoeren van de Omgevingswet (zie Verstand van Bouwrechtzaken N°14). Het Bbl is in feite de opvolger van het Bouwbesluit 2012. 

Hoe je onder het komend recht weet of het bouwen en gebruik van een bouwwerk vergunningsvrij is, lees je volgende week in deel 2 van deze Blog. 

Wilt u meer weten over vergunningsvrij bouwen, neemt u dan contact op met een van onze specialisten op het gebied van het omgevingsrecht. Met regelmaat publiceren wij nieuwe artikelen over vastgoedrecht op sociale media. Volg ons en blijf op de hoogte!

Reageren is niet mogelijk.