Vrijdag 18 januari 2019 schreef ik in mijn blog over de voorzichtig stijgende lijn in de hoogte en frequentie van de toegewezen schadevergoedingen voor immateriële schade (ook wel smartengeld genoemd). Een vergoeding voor immateriële schade is kort gezegd een schadevergoeding voor het verdriet, de pijn en het verlies aan levensvreugde die het gevolg zijn van bijvoorbeeld een ongeval of misdrijf.
Inmiddels zijn we bijna twee jaar verder en zijn weer nieuwe ontwikkelingen te zien in het kader van de (toegewezen) schadevergoedingen voor immateriële schade. Enkele ontwikkelingen zet ik in deze blog op een rij.
Hoger beroep in ‘Korrewegzaak’
In mijn eerdere blog beschreef ik de zogenaamde ‘Korrewegzaak’. De verdachte in de desbetreffende zaak heeft op 15 oktober 2017 meermaals met een revolver in de richting van het volstrekt onschuldige en willekeurige slachtoffer geschoten, waarbij het slachtoffer door drie kogels werd getroffen in zijn rug, zijn linker onderbeen en zijn schaamstreek. Zwaar gewond werd hij op het asfalt van de Korreweg achtergelaten.
Het slachtoffer heeft aan de schietpartij een hoge dwarslaesie overgehouden. Door de rechtbank Noord-Nederland is in oktober 2018 aan het slachtoffer € 250.000,00 immateriële schadevergoeding toegewezen. Tegen dit vonnis is hoger beroep ingesteld. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft de zaak (opnieuw) beoordeeld en achtte, net als de rechtbank, een bedrag van € 250.000,00 immateriële schade billijk.[1] Dit was toentertijd nog het hoogste toegewezen bedrag aan smartengeld in Nederland.
€ 350.000,00 smartengeld voor slachtoffer zware mishandeling
Inmiddels is het hoogste toegewezen bedrag aan smartengeld
in Nederland € 350.000,00. Dit bedrag werd recent (december 2020) toegewezen
aan een 35-jarige Rotterdammer die (in zijn eigen woning) slachtoffer is
geworden van een zware mishandeling.[2]
Het slachtoffer kreeg vele klappen op zijn hoofd, liep daarbij hersenletsel op
en raakte verlamd. Zijn vader trof hem een dag later aan in coma op zijn bed. Het
slachtoffer zit nu in een rolstoel en heeft 24 uur per dag zorg nodig.
[1] https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHARL:2020:2126
[2] https://www.letselschade.nu/rechtspraak/350-000-smartengeld-voor-slachtoffer-zware-mishandeling-hoogste-bedrag-ooit-in-nederland-togewezen/
Motivatie bij toekenning smartengeld
In 2019 heeft Slachtofferhulp Nederland aandacht gevraagd voor de verschillen in de hoogte van de toegewezen bedragen aan immateriële schade alsmede de motivering daarvan.[2] Opvallend is namelijk dat slachtoffers zeer wisselende schadevergoedingen toegewezen krijgen. De hoogte van de smartengeldvergoeding verschilt niet alleen per (soortgelijke) zaak, maar ook per gerecht en per rechter. Dit is niet alleen ontzettend vervelend voor slachtoffers, maar valt eigenlijk ook niet uit te leggen. Slachtofferhulp spreekt in dit kader van ‘willekeur’ en ‘onaanvaardbare verschillen’. Slachtofferhulp wil daarom dat rechters elk toegekend bedrag onderbouwen. Op dit moment wordt namelijk in uitspraken door rechters slechts in het kader van het toegewezen smartengeld in zijn algemeenheid verwezen naar de maatstaven van (redelijkheid en) billijkheid. Verdere onderbouwing ontbreekt vaak.
De Raad voor de Rechtspraak benadrukt in dat kader dat het vaststellen van smartengeld een complexe zaak is, dat zich lastig laat vatten in algemene richtlijnen, maar dat het wel een punt van aandacht is.
Of, en zo ja wanneer, (positieve) verandering zichtbaar wordt en hoe dit in de praktijk zal worden vormgegeven, zal nog moeten blijken.
Hoogst toegewezen bedrag (tot nu toe) aan shockschade
Shockschade betreft de schade die ontstaat doordat iemand bijvoorbeeld een ongeval of geweldsmisdrijf waarneemt, of direct wordt geconfronteerd met de ernstige gevolgen ervan, en vanwege de teweeggebrachte hevige emotionele shock geestelijk letsel oploopt.
Het gerechtshof in ’s-Hertogenbosch heeft dinsdag 7 juli 2020 het hoogste bedrag tot nu toe toegewezen aan smartengeldvergoeding ter zake shockschade: € 50.000,00.[3] Het gaat om de zogenoemde ‘facebook-moord zaak’. De toen 14-jarige jongen stak in 2012 het toen 15-jarige meisje neer als gevolg waarvan zij overleed. Hij had via Facebook de opdracht gekregen om dat te doen. Het hof heeft in deze zaak beslist dat de ouders van de minderjarige jongen de schadevergoeding moeten betalen aan de moeder van het slachtoffer. Het hof heeft kort gezegd geoordeeld dat de ouders niet voldoende toezicht hebben gehouden op het doen en laten van hun zoon.
Daarnaast heeft de rechtbank Amsterdam woensdag 23 december 2020 ook € 50.000,00 ter zake shockschade toegewezen aan twee kinderen.[5] De verdachte in deze zaak had zijn echtgenote / de moeder van zijn kinderen met meerdere messteken om het leven gebracht. Beide kinderen (van destijds vijftien jaar en zes jaar oud) hebben gezien dat hun moeder door hun vader werd doodgestoken en hebben dit nog proberen te voorkomen. Zij hebben een fatale afloop helaas niet kunnen voorkomen. De rechtbank heeft de shockschade van beide kinderen op €50.000,00 per persoon gewaardeerd.
Verwijzen naar de Letsellijst van het Schadefonds Geweldsmisdrijven
Een helaas negatieve ontwikkeling is dat steeds meer strafrechters verwijzen naar de Letsellijst van het Schadefonds Geweldsmisdrijven voor de hoogte van de smartengeldvergoeding. Het is in de praktijk ook een veel gehoord verweer vanuit strafrechtadvocaten dat de gevorderde immateriële schadevergoeding dient te worden gematigd. Dit is echt niet juist. De categorieën van het Schadefonds Geweldsmisdrijven zijn vaste bedragen voor bepaald letsel en ‘slechts’ een tegemoetkoming, waarbij géén rekening wordt gehouden met de omstandigheden van het geval. Gewerkt wordt met zes zogeheten letselcategorieën. De uitkering op basis van deze letsellijst ligt tussen de € 1.000,00 en € 35.000,00 (afhankelijk van het letsel).
Smartengeld dient echter naar billijkheid te worden vastgesteld, waarbij juist dient te worden gekeken naar onder andere de aard, de ernst, de duur van het letsel, de gevolgen voor het slachtoffer en vergelijkbare gevallen.
Reden temeer om u, ook als u zich voegt in het strafproces als benadeelde partij, bij te laten staan door een gespecialiseerde advocaat die namens u uw vordering kan toelichten en onderbouwen en ook verweer kan voeren wanneer gevraagd wordt om aan te sluiten bij de categorieën van het Schadefonds Geweldsmisdrijven.
Tot slot
Al met al zijn (gelukkig) nog altijd goede ontwikkelingen te zien waar het gaat om (de toewijzing van) immateriële schadevergoeding. Hopelijk wordt deze positieve lijn (verder) doorgezet.
Hebt u vragen naar aanleiding
hiervan? Schroom dan niet om contact met ons op te nemen.
[1] uitspraken rechtspraak 2020:2126
[2] AD slachtofferhulp-wil-motivatie-bij-toekenning-van-smartengeld//
BD slachtofferhulp-wil-motivatie-bij-toekenning-van-smartengeld///
zie ook: NPO nos-het-vragenuurtje/
[3] uitspraken rechtspraak 2020:2026
[4] https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHSHE:2020:2026 [5]https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBAMS:2020:6643&showbutton=true