Blootstelling aan gevaarlijke stoffen op de werkvloer vormt een structureel risico voor de gezondheid van werknemers. In veel sectoren komen werknemers dagelijks in aanraking met stoffen die schadelijk kunnen zijn bij langdurige of herhaalde blootstelling. De gevolgen hiervan zijn vaak niet direct zichtbaar, maar kunnen zich pas na jaren openbaren in de vorm van ernstige beroepsziekten.
Uit recente cijfers blijkt dat de impact aanzienlijk is: jaarlijks overlijden in Nederland ruim 3.000 mensen als gevolg van blootstelling aan schadelijke stoffen op het werk.[1] Daarmee is sprake van een omvangrijk arbeidsgerelateerd gezondheidsprobleem dat in de praktijk nog vaak wordt onderschat.
Wat is een beroeps-ziekte?
Een beroepsziekte is een ziekte die geheel of gedeeltelijk wordt veroorzaakt door de werkzaamheden die iemand verricht of door de omstandigheden waaronder die werkzaamheden plaatsvinden. Anders dan bij een arbeidsongeval ontstaat een beroepsziekte meestal niet acuut, maar ontwikkelt deze zich geleidelijk.
Veelvoorkomende beroepsziekten zijn onder meer longaandoeningen, chronische luchtwegklachten, allergieën en bepaalde vormen van kanker. Juist doordat het verband met het werk pas na verloop van tijd zichtbaar wordt, is het vaststellen van een beroepsziekte juridisch en medisch vaak complex.
Gevaarlijke stoffen op de werkvloer
Gevaarlijke stoffen komen voor in uiteenlopende werkomgevingen, zoals de bouw, industrie, logistiek, zorg en schoonmaak. Voorbeelden zijn asbest, kwartsstof, lasrook, oplosmiddelen en andere chemische stoffen. Blootstelling kan plaatsvinden via inademing, huidcontact of langdurige aanwezigheid in de werkomgeving.
Volgens beschikbare gegevens komen honderdduizenden werknemers jaarlijks in aanraking met dergelijke stoffen. De schadelijke effecten blijven vaak lange tijd onopgemerkt, terwijl de gezondheidsschade zich in de loop der jaren kan opstapelen.
Zorgplicht van de werkgever
Op grond van de Arbeidsomstandighedenwet rust op werkgevers een vergaande zorgplicht. Zij zijn verplicht om arbeidsrisico’s te inventariseren en maatregelen te treffen om werknemers te beschermen tegen gevaarlijke stoffen. Tot deze verplichtingen behoren onder meer:
- het uitvoeren en actualiseren van een Risico-Inventarisatie & -Evaluatie (RI&E);
- het beperken of vervangen van gevaarlijke stoffen waar mogelijk;
- het treffen van technische en organisatorische veiligheidsmaatregelen;
- het informeren en instrueren van werknemers over de risico’s.
Indien een werkgever deze verplichtingen niet naleeft en een werknemer daardoor een beroepsziekte ontwikkelt, kan sprake zijn van aansprakelijkheid.
Juridische gevolgen bij beroepsziekte
Wanneer een werknemer ziek wordt als gevolg van blootstelling aan gevaarlijke stoffen, rijst de vraag of de schade kan worden verhaald op de werkgever. Daarbij spelen onder meer het causaal verband, de aard en duur van de blootstelling en de genomen veiligheidsmaatregelen een rol.
Naast civielrechtelijke aansprakelijkheid bestaan er ook specifieke regelingen voor stoffen gerelateerde beroepsziekten, die kunnen voorzien in erkenning en een financiële tegemoetkoming De toepasselijkheid hiervan is afhankelijk van de concrete omstandigheden van het geval.
Vragen?
Hebt u vragen naar aanleiding van het voorgaande of heeft u andere vragen over beroepsziekten, gevaarlijke stoffen op de werkvloer of werkgeversaansprakelijkheid? Neem dan gerust contact met ons op. Wij denken graag met u mee.
[1] WNL: Sluipmoordenaar op de werkvloer: 3.000 doden per jaar door schadelijke stoffen